Joannici w Rurce i Swobnicy

Rurka i Swobnica to dwie miejscowości na Pomorzu Zachodnim związane z obecnością Joannitów na tym terenie. W Rurce pierwotnie była siedziba komturii i obronny folwark Templariuszy, których na pomorze sprowadził książę szczeciński nadając im ziemię Bańską. Około połowy XIII wieku na wyspie utworzonej na rzece Rurzycy Templariusze zbudowali zamek, który często uznawany jest za obronny folwark. Templariusze mieli pod opieką kościół w pobliskiej Chojnie, która w tym czasie przeszła pod panowanie Brandenburgii i weszła w skład Nowej Marchii. Templariusze sprawowali opiekę nad kościołem do czasu rozwiązania zakonu w 1312 roku. Ich rolę przejęli Joannici, którzy zagospodarowali również komandorię w Rurce (https://discover.pl/rurka-kaplica-i-komandoria-templariuszy-i-joannitow/). XIV wiek to okres rozwoju Nowej Marchii i czas przekształceń w zakonie Joannitów na tym terenie. Stopniowo powstawał Baliwat Brandenburski, który miał dość dużą autonomię w stosunku do Przeoratu Niemiec i władz zakonu mieszczących się wówczas na wyspie Rodos.

Kaplica Temlariuszy i Joannitów w Rurce
Kaplica Temlariuszy i Joannitów w Rurce

Dość duża liczba komturii joannickich należących do Baliwatu brandenburskiego była położona poza granicami Brandenburgii i Nowej Marchii, co mogło rodzić pewne konflikty na tel politycznym. Zakon Joannitów był ponad narodowy, ale warunki były takie, że za nadaniami majątków stali władcy poszczególnych księstw lub królestw. Nie dało się oddzielić życia zakonnego od polityki. Tak było również w przypadku komandorii w Rurce na Pomorzu i Chojny w Nowej Marchii, w której kościół był pod pieczą zakonników. Konflikt narastał, aż w 1373 roku mieszkańcy Chojny pod wodza rycerza Wedla napadli na komandorie w Rurce i zniszczyli ją. Komandor Rurki był więziony przez chojeńskich mieszczan, ale z czasem konflikt został załagodzony. Nauczeni doświadczeniem Joannici zbudowali po 1377 roku nowy solidny zamek w Swobnicy, nad jeziorem, otoczony fosą. Początkowo zamek w Swobnicy składał się z dużego domu mieszkalnego i wieży wpisanych w kwadratowy mur obronny oraz podzamcza. Założenie zamkowe było oddzielone fosą od stałego lądu, był to więc zamek nawodny. Joannici rozbudowywali modernizowali zamek do wojny trzydziestoletniej. Po zakończeniu wojny Pomorze zachodnie było pod rządami Szwedów, którzy wyrzucili zakon Joannitów ze Swobnicy. Zamek w Swobnicy został przekształcony w barokową rezydencję, z czasem przeszedł w ręce Hohenzollernów i był użytkowany jeszcze na początku XX wieku. Po II wojnie światowej był we władaniu PGR-u z czasem został zdewastowany. Z kolei w Rurce po Joannitach została tylko stara romańska kaplica, a po innych zabudowaniach nie ma śladu.

Zamek Joannitów w Swobnicy